مزاج شناسی در طب بو علی سینا

مزاج شناسی در طب بو علی سینا

مزاج شناسی در طب بو علی سینا

مزاج شناسی در طب بو علی سینا

مزاج شناسی در طب بو علی سینا در زندگی روزمره خود بارها و بارها عباراتی مبنی بر “سرد” یا ” گرم ” بودن طبع اشخاص مختلف شنیده ایم . این سردی و گرمی که در طب سنتی با نام «مزاج» شناخته می شود ، از نظر قدما نمودی از عناصر چهارگانه هستی در وجود آدمیان می باشد . به عبارتی دیگر این افراد معتقد بودند که آتش ، خاک ، آب و باد به عنوان «عناصر اربعه» به ترتیب عوامل اصلی شکل گیری مزاج گرم ، سرد ، تر و خشک می باشند . اندیشمندان و اطبای دوران کهن همچنین معتقد بودند که از ترکیب مزاج گرم و خشک «صفرا» یا زردی ، از ترکیب مزاج گرم و تر «دم» یا خون ، از ترکیب مزاج سرد و خشک « سودا » یا سیاهی و از ترکیب مزاج سرد و تر «بلغم» یا چاقی حاصل می شود . شناسایی این عوامل که تحقیق و تفحص در باب آن ها مختص به ایران زمین نبوده و رد آن در تاریخ پزشکی تمدن های گوناگون قابل مشاهده است ، سبب می شود تا انسان ها با توجه به ساختار بدنی خود و نوع عکس العمل آن در برابر شرایط و خوراکی های گوناگون ، به تناول موادی روی آورند که برای آنان مفید بوده و ساختار فیزیکی آن ها بدان نیاز دارد . اهمیت این موضوع زمانی بیشتر خودنمایی می کند که بدانیم ماده ای که برای شخصی مضر است ، ممکن است همانند “آب حیات” برای دیگری باشد و بالعکس ، لذا به شناسایی انواع مزاج ، نشانه های آن و راه های تضعیف و تقویت هریک در “دمنوش نیوشا ” می پردازیم .

بدن انسان دارای ساختاری خارق العاده است ، علاوه بر نظم بی نظیر اعضاء و جوارح در محل قرارگیری ، نوع ارتباط با یکدیگر و عملکرد هریک ، تک تک آنان با تغییر رنگ ، اندازه ، دما و … خود پیامی را به انسان منتقل می کنند که با درایت و تیزهوشی می توان آن را دریافت کرده و در راستای بهبودی بدن از آن استفاده کرد . به عنوان مثال طبق روشی که به «ابو علی سینا» منتسب است (مزاج شناسی در طب بو علی سینا) ، انسان می تواند با بررسی دمای بدن ، میزان سفتی یا نرمی اندام مختلف ، رنگ پوست ، عضلانی یا استخوانی بودن ساختار فیزیکی ، کیفیت موی سر و همچنین رنگ مدفوع خود به مزاجش پی برده و مواد غذایی متناسب با آن را مصرف کند . در همین راستا ،  اولین قدم برای پی بردن به “مزاج” یک شخص ، اندازه گیری دمای بدن ویمی باشد . در این عمل – که عموما توسط فرد دیگری انجام می شود –  در صورتی که با لمس بدن فرد مورد نظر احساس گرما کردیم ، فرد مذکور دارای مزاج گرم بوده و در صورت احساس سرما ، این فرد دارای مزاج سرد می باشد . همانطور که در مقدمه گفته شد ، سردی و گرمی تنها نیمی از عوامل تشکیل دهنده مزاج آدمیان می باشند ، اما دو عمل دیگر – رطوبت (مرطوبی یا تری) و خشکی چگونه شناسایی می شوند ؟ برای شناسایی این دو عامل ، دقت به میزان نرمی یا سفتی اعضای بدن ضروریست . به عنوان مثال اگر با فشردن سطح دست فرد مورد نظر ، قسمت مذکور به راحتی فرو رود ، وی دارای طبعی مرطوب بوده و چنانچه دارای سختی و زبری محسوسی باشد ، طبع وی خشک است . با توجه به این تغییرات تاکنون قادر به شناسایی مزاج های گرم-خشک ، گرم-مرطوب ، سرد-خشک و سرد-مرطوب شده ایم . در گام بعدی و با بررسی پوست هریک از این افراد ، صحه ای بر درستی تشخیصمان گذاشته می شود ؛ بدین ترتیب که پوست بسیار سفید یا اصطلاحاً رنگ «گچ دیوار» مشخصه گروه مزاج های سرد و مرطوب می باشد ، گروهی که توانایی غلبه بر بلغم را به خوبی دارند . سفیدی متعادل تر نیز همچنان معرف سردی مزاج یک فرد است ، با این تفاوت که این سفیدی مبیّن کم خونی وی می باشد . افرادی با پوستی صورتی و مایل به قرمز دارای طبعی گرم بوده و پرخون هستند ؛ افرادی با پوست زرد دارای مزاجی گرم و خشک بوده و از غلبه صفرا در بدنشان رنج می برند و در گروه آخر نیز مردمانی با پوست تیره و گاهاً لب های کبود رنگ دارای مزاجی سرد و خشک می باشند . در ادامه داشتن بدنی تنومند ، نبضی قوی و عضلاتی توانا نشانه ای از گرمی مزاج افراد است و نقطه مقابل آن افراد سرد مزاج را مشخص می کند .در مزاج شناسی در طب بو علی سینا داشتن خوابی کمتر از ۸ ساعت در شبانه روز ، داشتن موی مشکی ، ضخیم ، فر یا حالت دار ، با سرعت رشد زیاد در تمام بدن و همچنین داشتن فضولاتی بیش از حد پررنگ و بدبو اغلب معرف فردی با مزاج گرم می باشد ، در حالی که خواب مکرر و طولانی ، داشتن بدنی کم مو ، با سرعت رشد پایین و ساختاری شکننده و همچنین دفع  فضولاتی کم رنگ (برای ادرار) و کم بو نشان از سردی مزاج افراد دارد .

درباره نویسنده

admin

آخرین اخبار